| | Türkce | ZonêMa/Kirmancki | | bir şeyden taşmak | çiyê ser de şiyayene |
| biraraya (yanyana) getirmek | têlewe ardene |
| "ben iyiyim, o kötüdür" diye bir söz duydum | qesê do nianêno ke "ez rındu, o xırabıno", mı heşna (qesê do henêno ke "ez rındu, o xırabıno", mı heşna) |
| "dışarıda tuvalete gitmek" anlamında bir söz | tever şiyene (teber şiyene) |
| "dur" anlamında çift sırasında öküzlere söylenen bir komut | ho! (ho, ho! ) |
| "Elqajiye" türküsü | lawıka "Elqajiye" |
| "hileci Şimır" anlamında yezid ordusunda yönetimde emevilerden söz sahibi olan Şimr bin Zi'l-Cevşen kasdedilerek bir küfür | Şimırê düwari |
| "içi çıkarıldı" anlamında, un, su, tuz, sarımsak ve ayran ile yapılan geleneksel bir yemek türü | zervet (zerfet, zilfet, babuko) |
| "peygamberin çocukları", Seyit aileleri imam soyuna bağlı olduklarına ve aşiretler üstü bir kastı temsil ettiklerine inandıklarından, kendileri için Ewlad-ı Resul, yani "peygamberin çocukları" nitelemesini tercih etmeleri. | Ewlad-ı Resul [din.] |
"türkçe" icin söylenilen bir deyim, köye gelen "askerlerin dili" (dilin asimilasyon sürecinden bir dönem)
Mikail Aslan, 2021: "Köyde türkçe konuşulmadığı için, kimse doğru düzgün türkçeyi bilmezdi. Öğrenim gören abilerimiz, ablalarımız vardı, ama köy halkı türkçeye hakim olmadığı için onlar da o dili konuşmazlardı. Köyümüzün eğitim görmüşleri de türkçe bilmelerine rağmen, aralarında Kırmancki/Zazaki konuşurlardı. Türkçeyi ya köye gelen askerlerden ya da o zamanlar köyümüze gelmeye başlayan sol örgütlerin gerillalarından duyardık. Zaten halam türkçe için “zonê nizamo” yani “askerlerin dili” derdi".
| zonê nizamo (zonê nêzanime) [tar.] |
"Yeni Gün" anlamına gelir (aslen ışık veya ışıltı). Tarihsel kökenleri 3000 yıldan fazla öncesine dayanır ve mitolojik kurtuluş mücadelelerini astronomik döngülerle ilişkilendirir.
Festival, bahar ekinoksunu işaret eder ve iki temel kaynağa sahiptir:
- Zerdüştlük kökenleri:
Tarihsel olarak, kökeni Pers'in eski dini Zerdüştlüğe dayanmaktadır. Kutlama, tanrı Ahura Mazda'ya adanmış ve kışın karanlığına karşı ışığın zaferini sembolize etmiştir. Ahameniş hanedanlığı döneminde (yaklaşık MÖ 550-330) zaten merkezi bir devlet festivaliydi.
- Kral Cemşid:
Pers mitolojisinde, Şahname destanında anlatıldığı gibi, efsanevi Kral Cemşid (Yima) festivalin kurucusu olarak kabul edilir. Bu günde tahta çıktığı ve barış ve refah getirdiği söylenir.
Dünya çapında bir yenilenme ve baskıya karşı direniş festivali olarak kutlanır. Newroz, Hint-İran kültürel alanının ortak bir mirasıdır.
Hawtemal kozmik kökeni temsil eder: evrenin dengesiyle ilgilidir, Newroz ise insanlığın özgürlük mücadelesinin tarihsel kökenidir. Cemşid, Newroz'u bir zafer festivali olarak kurmuş, Kawa ise Newroz'u bir özgürlük festivali olarak yenilemiştir. | Newroz [Orta. Far. nōgrōz (𐭭𐭥𐭪𐭥𐭥𐭰) → Eski Ìr. na - va (𐎽𐎠𐎥) ra-u-ca (𐎼𐎠𐎠 u-𐎼𐎠𐎠𐎡) → Avesta nava raocah (rezanh), 𐬥𐬀𐬁𐬎𐬀,(𐬭𐬀𐬊𐬗𐬀𐬵) ] [mit.] |
| "yolumuz" (inanç yolu, itikat yolu) | raa ma [din.] |
| "çok oturma kurtlanırsın", bir deyim | zaf (zêde) romenişe, kermi kunê to! |
| %1, yüzde 1 (yüzde bir) | 1%, 1 prosent (jû prosent) |
| %10, yüzde 10 (yüzde on) | 10%, 10 prosent (des prosent) |
| %100, yüzde 100 (yüzde yüz) | 100%, 100 prosent (se prosent) |
| %101, yüzde (yüzde yüzbir) | 101%, 101 prosent (se u jû prosent) |
| %11, yüzde 11 | 11%, 11 prosent |
| %2, yüzde 2 | 2%, 2 prosent |
| %20, yüzde 20 | 20%, 20 prosent |
| %200, yüzde 200 | 200%, 200 prosent |
| %21, yüzde 21 | 21%, 21 prosent |
| %22, yüzde 22 | 22%, 22 prosent |
| %25, yüzde 25 | 25%, 25 prosent |
| %30, yüzde 30 | 30%, 30 prosent |
| %31, yüzde 31 | 31%, 31 prosent |
| %33, yüzde 33 | 33%, 33 prosent |
| %40, yüzde 40 | 40%, 40 prosent |
| %41, yüzde 41 | 41%, 41 prosent |
| %47, yüzde 47 | 47%, 47 prosent |
|
|
